Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n bug\u00fcne kadar oynad\u0131\u011f\u0131 rol, d\u00f6rt cihetten paradoks te\u015fkil etmi\u015ftir: Birincisi devlet, ikincisi S\u00fcnn\u00eelik, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc cemaatler ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc de fertler.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Cumhuriyeti laik, demokratik ve sosyal hukuk devletidir. Demokrasilerde, din ve devlet i\u015fleri bir birinden ayr\u0131d\u0131r. Laiklik, devlet mekanizmas\u0131n\u0131n hi\u00e7bir d\u00een\u00ee inan\u0131\u015fa g\u00f6re tanzim edilmemesi ve devletin\u00a0b\u00fct\u00fcn inan\u00e7lara e\u015fit mesafede<\/strong>\u00a0olmas\u0131 demektir.<\/p>\n Devletimizin bir d\u00eeni veya mezhebi yoksa; laik ve demokratik bir rejime sahipse, o zaman bir inan\u00e7 sistemini (S\u00fcnn\u00eelik) Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Te\u015fkilat\u0131 vas\u0131tas\u0131yla tespit, tanzim ve tecdit etmesini nas\u0131l izah edece\u011fiz?<\/p>\n Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n, sanki T\u00fcrkiye Cumhuriyetinin b\u00fct\u00fcn S\u00fcnn\u00ee vatanda\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan yetkilendirilmi\u015f ve onlar\u0131n ortak iradesini temsil ediyormu\u015f gibi hareket etmesi nas\u0131l a\u00e7\u0131klanabilir?<\/p>\n Bir taraftan \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti din devleti de\u011fildir\u201d denilecek, di\u011fer yandan da resm\u00ee bir m\u00fcessese, bir inan\u00e7 sistemi ad\u0131na hareket ederek, o inan\u00e7 sisteminin muhtev\u00e2s\u0131 hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcmler verecek. Bu nas\u0131l din-devlet ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131?<\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019de, H\u0131ristiyanl\u0131k, Musevilik, \u0130slam ve di\u011fer inan\u00e7 sistemlerine mensup insanlar var. Her inanc\u0131n da kendi i\u00e7inde farkl\u0131 f\u0131rkalar\u0131 var. Acaba \u201claik ve demokratik\u201d oldu\u011funu iddia eden bir devletin, bu inan\u00e7 sistemlerinden birini se\u00e7mesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir mi?<\/p>\n Diy\u00e2net \u0130\u015fleri ba\u015fkanlar\u0131 neden c\u00fcppe giyerler? Bu c\u00fcppenin kayna\u011f\u0131 nedir? Vatikandaki papaya m\u0131 \u00f6zeniyorlar? \u015eeyh\u00fclislam m\u0131 olmak istiyorlar? \u0130ran\u2019daki mollalar gibi mi olmak istiyorlar? Husus\u00ee bir k\u0131yafet giyebilmelerini onlara kim m\u00fcsaade etmi\u015f? Hangi d\u00een\u00ee inan\u0131\u015f b\u00f6yle bir libasa cevaz vermi\u015f? Acaba hangi d\u00een\u00ee kaynakta, \u201claik ve demokratik\u201d bir devlette diyanet i\u015fleri diye m\u00fcessese ihdas edilirse, o kurumun ba\u015f\u0131ndaki ki\u015fi \u015f\u00f6yle \u015f\u00f6yle bir k\u0131yafet giymelidir \u015feklinde bir h\u00fck\u00fcm var? Yar\u0131n \u00f6b\u00fcr g\u00fcn, Hristiyan vatanda\u015flar\u0131m\u0131z deseler ki, \u201cBiz de bu devletin vatanda\u015f\u0131y\u0131z. Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 bizi de temsil etmekte. Diy\u00e2net i\u015fleri ba\u015fkan\u0131n\u0131n k\u0131yafetinin bir kenar\u0131na bir ha\u00e7 resmi \u00e7izilsin; veya Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131 z\u00fcnn\u00e2r taks\u0131n\u201d. Ne diyece\u011fiz? M\u00fbsev\u00eeler de kipa takmas\u0131n\u0131 talep etmekte hakl\u0131 olmazlar m\u0131? Alev\u00ee vatanda\u015flar\u0131m\u0131z demezler mi \u201cMadem \u00f6yle; bizim de bir simgemiz bulunsun c\u00fcppede\u201d. Bu k\u0131yafet hangi inanc\u0131 temsil ediyor?<\/p>\n T\u00fcrkiye ger\u00e7ekten laik ve demokratik bir devlet mi? E\u011fer bu sualin cevab\u0131 evetse; hi\u00e7bir vatanda\u015f\u0131n d\u00eeni, mezhebi, inanc\u0131 veya inan\u00e7s\u0131zl\u0131\u011f\u0131 devleti ilgilendirmemeli. Ayn\u0131 \u015fekilde, herhangi bir din, mezhep veya d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ne olup ne olmad\u0131\u011f\u0131, nas\u0131l yorumlan\u0131p inan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi de devleti al\u00e2kadar etmez. K\u0131sacas\u0131, demokratik prensipler noktas\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; devletin ne fertlerin inan\u00e7 d\u00fcnyas\u0131n\u0131, ne de herhangi bir inan\u00e7 sistemini tanzim etmemesi gerekir.<\/p>\n Devlet ad\u0131na hareket eden bir Diy\u00e2net; inan\u00e7lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131r, b\u00fct\u00fcn inan\u00e7lara ayn\u0131 uzakl\u0131kta durur ve onlar\u0131n devletle olan mesafesini ayarlar. Devleti herhangi bir inan\u00e7 sisteminin muhtemel zararlar\u0131ndan korur. Devlet ad\u0131na hareket ederek, inanc\u0131n\u0131n gere\u011fini yerine getirmek isteyen vatanda\u015flar\u0131n bu demokratik, sivil ve insan\u00ee hakk\u0131n\u0131 yerine getirebilmesinin yolunu a\u00e7ar. Demokratik bir devlet ad\u0131na hareket ediyorsa, hi\u00e7bir inanc\u0131n nas\u0131l\u0131na, ni\u00e7inine, \u015fekline, zaman\u0131na, hele ki ak\u00eedesine kar\u0131\u015fma hakk\u0131 yoktur.<\/p>\n Demokratik devletlerde, devletin hi\u00e7bir kurumunun; \u201chayvanseverlik\u201d i\u00e7in kurulmu\u015f bir derne\u011fe gidip, \u201cK\u00f6pe\u011fi \u015f\u00f6yle de\u011fil, b\u00f6yle seveceksin\u201d demeye hakk\u0131 yoktur. Sadece o derne\u011fin ve o dernek mensuplar\u0131n\u0131n kanunlara uyup uymad\u0131klar\u0131na bakar. Onlar\u0131n \u201chayvanseverlik\u201d haklar\u0131n\u0131n gere\u011fini yerine getirebilmeleri \u00f6n\u00fcndeki manileri kald\u0131r\u0131r. \u201cSiz \u00e7ekilin bakal\u0131m \u015furadan! Siz hayvanseverlik i\u015fini l\u00e2y\u0131k\u0131yla yapam\u0131yorsunuz; hayvanseverlikle al\u00e2kal\u0131 inan\u0131\u015f\u0131n\u0131z\u0131 ve hayvanlar\u0131 sevme ile alakal\u0131 prati\u011fi size g\u00f6sterelim\u201d demez, diyemez.<\/p>\n Acaba neden Diy\u00e2net \u0130\u015flerinin sadece S\u00fcnn\u00ee-M\u00fcsl\u00fcman inan\u0131\u015f\u0131 temsil etti\u011fi alg\u0131s\u0131 h\u00e2kim? T\u00fcrkiye\u2019de ba\u015fka inan\u00e7 gruplar\u0131 yok mu? Neden hep S\u00fcnn\u00eeli\u011fin muhtev\u00e2s\u0131, ak\u00eedeleri, ibadetleri tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lmakta? Ba\u015fka bir d\u00eenin veya inan\u0131\u015f\u0131n ak\u00eedelerinin tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fc?<\/p>\n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devleti, devrim yap\u0131larak in\u015fa edildi. Peki ne devrildi? Devrilen sadece sarayda oturan bir padi\u015fah de\u011fildi. Devrilen S\u00fcnn\u00eelikti. Bir niz\u00e2m y\u0131k\u0131ld\u0131. S\u00fcnn\u00ee-\u0130slam inanc\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcmferm\u00e2 k\u0131lan Osmanl\u0131, devrimle y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Osmanl\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p yerine Cumhuriyetin kurulmas\u0131ndan bu yana neredeyse bir as\u0131r ge\u00e7ti. H\u00e2l\u00e2 devrim (ink\u0131l\u00e2p) tarihi okutulmuyor mu? S\u00fcnn\u00eeli\u011fi devirme s\u00fcreci daha bitmemi\u015ftir. \u0130nk\u0131l\u00e2p devam etmektedir. \u0130ki ileri, bir geri ad\u0131mlarla bu s\u00fcre\u00e7 durmaks\u0131z\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir.<\/p>\n Ne zaman bitecek bu devirme s\u00fcreci? B\u00fct\u00fcn S\u00fcnn\u00eelerin k\u00f6k\u00fc kaz\u0131nmadan; camilerde kad\u0131n erkek kar\u0131\u015f\u0131k namaz k\u0131lmaya ba\u015flamadan; kiliselerdeki gibi camiler s\u0131ralarla doldurulmadan; mezhepler unutturulmadan\u2026 ve b\u00fct\u00fcn S\u00fcnn\u00eeler birer \u201cdeist\u201d h\u00e2line getirilmeden S\u00fcnn\u00eeli\u011fe kar\u015f\u0131 devrim s\u00fcreci bir yerlerde duracak m\u0131?<\/p>\n Cumhuriyet kuruldu\u011fundan beri, devlet, d\u00eeni kendine kar\u0131\u015ft\u0131rmam\u0131\u015f ama; d\u00eene istedi\u011fi gibi kar\u0131\u015fm\u0131\u015f. Devlet \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde din ad\u0131na at\u0131lan her ad\u0131m, \u201cS\u00fcnn\u00ee M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k\u201d inanc\u0131n\u0131n muhtevas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015f. Bu da, devletin laik ve demokratik olmas\u0131 i\u00e7in ciddi bir ten\u00e2kuz (\u00e7eli\u015fki) te\u015fkil etmi\u015f.<\/p>\n Mevcut \u015fekliyle Diy\u00e2netin, S\u00fcnn\u00eeli\u011fin yeg\u00e2ne yetkili mercii oldu\u011funu iddia etmesi, demokratik de\u011ferler bak\u0131m\u0131ndan ne kadar paradoksal bir durumsa, bizzatihi S\u00fcnn\u00eelik bak\u0131m\u0131ndan da mahzurlu, ad\u00e2letsiz ve gayrime\u015fru bir durum. Zira teoride, Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, devlet i\u00e7indeki b\u00fct\u00fcn inan\u00e7 sistemlerine hitap eden bir m\u00fcessese. Bu itibarla, Diy\u00e2netin bir d\u00een\u00ee yoruma daha yak\u0131n durmas\u0131, hem devlete, hem kurum olarak kendine, hem S\u00fcnn\u00eeli\u011fe hem de d\u0131\u015flanm\u0131\u015f hisseden inan\u00e7 sistemlerine zarar vermez mi?<\/p>\n Demokratik bir \u00fclkede ya\u015fayan bir vatanda\u015f olarak, r\u0131zama ba\u015fvurulmadan benim inanc\u0131m ad\u0131na hareket eden bir kurumun varl\u0131\u011f\u0131 beni rahats\u0131z ediyor. Eminim benim gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen \u00e7ok say\u0131da insan vard\u0131r.<\/p>\n Cumhuriyet kuruldu\u011fundan beri, her \u201cOn y\u0131lda on milyon gen\u00e7\u201d \u00fcretmek istedi. Cumhuriyetin gayr-i dini ideolojisini savunan nesiller yeti\u015ftirmekti g\u00e2ye. Bu s\u00e2ikle baz\u0131 kurum ve kurulu\u015flar ihdas edildi. K\u00f6y Enstit\u00fcleri, \u0130l\u00e2hiyat fak\u00fclteleri, Ye\u015fil\u00e7am, T\u00fcrk Dil Kurumu, Diyanet \u0130\u015fleri\u2026vb. Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda m\u00fcsl\u00fcman ve muhafazak\u00e2rlar \u015funu a\u00e7\u0131k ve net olarak bilmelidirler ki; cumhuriyet ideolojisi taraf\u0131ndan kurup kurgulanan hi\u00e7bir kurum ve kurulu\u015ftan \u201cd\u00eene ve m\u00fctedeyyinlere\u201d hay\u0131r gelmez. \u0130stikl\u00e2l mahkemelerine, Diy\u00e2net \u0130\u015fleri, \u0130mam Hatipler ve \u0130lahiyat Fak\u00fclterinin CHP taraf\u0131ndan kurulmu\u015f oldu\u011fu gibi meselelere hi\u00e7 girmek istemiyorum.<\/p>\n Sual \u00e7ok basit ve \u00e7ok net: T\u00fcrkiye\u2019de (S\u00fcnn\u00ee) M\u00fcsl\u00fcman nesillerin vaziyeti, inan\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan daha iyiye mi, daha k\u00f6t\u00fcye mi gitmekte?<\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f Uygarl\u0131k D\u00fczeyi (muas\u0131r medeniyet seviyesi) denen ve \u201cOsmanl\u0131, M\u00fcsl\u00fcman\u201d unsurlardan uzakla\u015f\u0131larak g\u00fcy\u00e2 muas\u0131r medeniyet seviyesini yakalayaca\u011f\u0131n\u0131 iddia eden bir rejim d\u00eeni muhafaza etmek ister mi!<\/p>\n Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n oldu\u011fu bir ortamda, S\u00fcnn\u00eeli\u011fin esaslar\u0131n\u0131 y\u0131kan \u015fu tart\u0131\u015fmalar ya\u015fand\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de:<\/p>\n \u2013 Dinleraras\u0131 diyalog ba\u015flatal\u0131m; Diy\u00e2net, ehl-i s\u00fcnnet oldu\u011funu iddia eden cemaatlere kar\u015f\u0131 da s\u0131hhatli bir duru\u015f sergileyememi\u015ftir. Cemaatlerde, akla kara se\u00e7ilememi\u015f, sapla saman birbirine kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Size \u00e7ok basit bir misal vermek istiyorum: Diy\u00e2net y\u0131llarca FET\u00d6 ile al\u00e2kal\u0131 ne yapm\u0131\u015f?<\/p>\n FET\u00d6 h\u00e2disesi g\u00f6sterdi ki; Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ne devleti ne de herhangi bir inan\u00e7 sistemini muhafaza etme kabiliyetini h\u00e2iz de\u011fildir. Devlete kar\u015f\u0131 olan darbeyi halk bertaraf etti. M\u00fccadele h\u00e2l\u00e2 devem etmekte. Ya S\u00fcnn\u00eelik inanc\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan darbe ne olacak? \u201cFarkedemedik\u201d deniliyorsa gaflettir. \u201cFarkettik, ama bir \u015fey yapmad\u0131k\u201d deniliyorsa ba\u015fka bir \u015feydir.<\/p>\n Halbuki, FET\u00d6 sadece devleti ele ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131. S\u00fcnn\u00eelik ak\u00eedesinin de\u011fi\u015ftirilmesi cihetinde de faaliyetleri oldu. Dinleraras\u0131 diyalog savunuldu; ortak ayinler tertip edildi; H\u0131ristiyanlar cennete girer denildi; devlet i\u00e7ine s\u0131zmak i\u00e7in ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc \u00e7\u0131kar\u0131labilir ve hatta i\u00e7ki i\u00e7ilebilir denildi. Darbe olmadan y\u0131llar evvel, FET\u00d6\u2019n\u00fcn H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n Truva At\u0131 oldu\u011funu ciddi ciddi yaz\u0131p \u00e7izenler oldu. Ona ra\u011fmen, milyonlar \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 onlar\u0131n okullar\u0131na em\u00e2net etmeye devam etti. Acaba hangi sebeple a\u00e7\u0131k\u00e7a cephe al\u0131nmad\u0131?\u00a0FET\u00d6\u2019n\u00fcn tehlikelerine dikkat \u00e7eken S\u00fcnn\u00ee \u00e7evrelere y\u0131llarca kulak t\u0131kand\u0131.<\/strong>\u00a0Neden?<\/p>\n Madem ki laik ve demokratik bir \u00fclkeyiz; din devlete kar\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 gibi, devlet de dine kar\u0131\u015fmamal\u0131.<\/p>\n 85 bine yak\u0131n cami var Diy\u00e2nete ba\u011fl\u0131. Yanl\u0131\u015f okumad\u0131n\u0131z. Seksenbe\u015f bin. Bunun yan\u0131nda kurslar, m\u00fcft\u00fcl\u00fckler, ne\u015friyatlar, yurtd\u0131\u015f\u0131 te\u015fkilatlanmalar\u2026 dev\u00e2s\u00e2 bir te\u015fk\u00eelat. Personel say\u0131s\u0131 y\u00fcz bini ge\u00e7mekte. L\u00fctfen tasavvur ediniz; bir vakitler evliyalar, erenler, dervi\u015fler arkalar\u0131nda Diy\u00e2net gibi bir m\u00fcessese olmaks\u0131z\u0131n uzak diyarlara giderlerdi. Pek \u00e7ok gayrim\u00fcslimin \u0130slamla \u015fereflenmesine ves\u00eele olurlard\u0131. Bug\u00fcn y\u00fcz binin \u00fcst\u00fcnde Diy\u00e2net g\u00f6revlisi var. \u0130nan\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan ilerleme mi var, gerileme mi?\u00a0Diy\u00e2net g\u00f6revlileri kadim zamanlardaki evliyalar, erenler, \u00e2limler ve dervi\u015fler gibi olamasalar da;<\/strong>\u00a0en az\u0131ndan itikad\u0131 sa\u011flam, ehl-i s\u00fcnnetin d\u00f6rt mezhebinden birine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya ba\u011fl\u0131, yabanc\u0131 lisan bilen, d\u00fcnyay\u0131 tan\u0131yan iyi yeti\u015fmi\u015f hocalar olsalard\u0131, acaba ehl-i s\u00fcnnet itikad\u0131na mensup gen\u00e7li\u011fin h\u00e2li \u015fimdiki gibi mi olurdu? Bo\u015fanmalar, ahl\u00e2k erozyonu, deizm, hedonizm, r\u00f6lativizm\u2026vs. vs. Burada bir yanl\u0131\u015fl\u0131k yok mu?<\/p>\n Fakat fertler gittik\u00e7e inan\u00e7tan uzakla\u015fmakta. Yeg\u00e2ne sebep, ehl-i s\u00fcnnet ak\u00eedesinden uzakla\u015fmakt\u0131r. \u015eu misallere bakal\u0131m:<\/p>\n Kur\u2019\u00e2n-\u0131 Ker\u00eemin me\u00e2linin okunmas\u0131 te\u015fvik edildi:<\/strong>\u00a0Ehl-i s\u00fcnnet inanc\u0131na g\u00f6re, \u201cHi\u00e7bir fert, kel\u00e2m-\u0131 \u0130l\u00e2h\u00eeden mur\u00e2d-\u0131 \u0130l\u00e2h\u00eeyi anlayamaz.\u201d Had\u00ees-i \u015feriflerin izahat\u0131 olmadan, k\u0131y\u00e2s-\u0131 fukah\u00e2 ve icm\u00e2y-\u0131 \u00fcmmet olmadan Kur\u2019\u00e2n-\u0131 ker\u00eemi a\u00e7\u0131p okumak insan\u0131 k\u00fcfre ve dal\u00e2lete s\u00fcr\u00fckler. Kur\u2019\u00e2n-\u0131 ker\u00eemin tefsirini okuyabilmek i\u00e7in pek \u00e7ok ilimden ic\u00e2zetli olmak icap eder. Ancak, Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, me\u00e2l okumaya kar\u015f\u0131 net bir tav\u0131r almad\u0131\u011f\u0131 gibi, me\u00e2lli mush\u00e2flar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131nda birinci derecede rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Mezhepsizli\u011fe kar\u015f\u0131 net tav\u0131r al\u0131namad\u0131:<\/strong>\u00a0S\u00fcnn\u00eelikte d\u00f6rt hak mezhep vard\u0131r. Hanef\u00ee, Malik\u00ee, \u015eafi\u00ee ve Hanbel\u00ee. Din, bu d\u00f6rt mezhepten birinden \u00f6\u011frenilir.<\/p>\n Tar\u00eekatlerin asl\u0131nda birer ahl\u00e2k\u00ee ekol oldu\u011fu tam olarak izah edilemedi:<\/strong>\u00a0K\u00e2dir\u00eelik, K\u00fcbrev\u00eelik, Nak\u015f\u00eelik, Mevlev\u00eelik\u2026 ve di\u011fer y\u00fczlerce tar\u00eekatin asl\u0131nda birer \u00f6c\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131, \u201cedep, ahl\u00e2k, tasavvuf (safla\u015fma) ve bil\u00e2hare g\u00fczel ahl\u00e2k\u201d mektepleri oldu\u011fu tam olarak anlat\u0131lamad\u0131. Cin\u00e2yetten fuh\u00fb\u015fa, uyu\u015fturucudan h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011fa\u2026 yeni nesiller elimizden kay\u0131p gitmekte.<\/p>\n \u00c2lim ve evliy\u00e2lara alel\u00e2de insanlarm\u0131\u015f gibi bak\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilemedi:<\/strong>\u201cEskiden ne matbaa vard\u0131 ne \u0130nternet. \u0130lim tahsili \u00e7ok zordu. Art\u0131k bilgiye eri\u015fmek \u00e7ok kolay. M\u00fcctehid olmak da \u00e7ok basit\u201d veya \u201c\u00c2lim, evliy\u00e2, m\u00fcctehid, m\u00fcfessir, muhaddis\u2026 gibi s\u0131fatlarla muttas\u0131f ki\u015filer de sizler gibi birer insand\u0131\u201d ve benzeri tart\u0131\u015fmalara a\u00e7\u0131k ve net bir cevap verilemedi. \u00c2lime h\u00fcrmet etmeyen gen\u00e7ler, ilme nas\u0131l h\u00fcrmet etsin. \u0130lim olmayan yerde iman kal\u0131r m\u0131?<\/p>\n Bu liste uzar gider\u2026<\/p>\n K\u0131sacas\u0131; dini b\u00fct\u00fcn, ahl\u00e2k\u0131 m\u00fcstahkem, m\u00e2nev\u00ee k\u0131ymetlerine sahip \u00e7\u0131kan fertlerden m\u00fcte\u015fekkil bir toplum i\u00e7in (bir\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck devletten daha b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7eye sahip) bir m\u00fcessese var, ancak (ba\u015fta gen\u00e7ler olmak \u00fczere) fertler inan\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan geriye do\u011fru gidiyor.<\/p>\n Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 tamamen la\u011fvedilirse, devlet de, din de, S\u00fcnn\u00ee M\u00fcsl\u00fcmanlar da selamette olur demiyoruz.<\/p>\n Hakk\u0131 teslim etmek gerekir: Camilerde, \u015feklen de olsa S\u00fcnn\u00ee akideye m\u00fcnasip bir disiplin var. Camilerde ehl-i s\u00fcnnetin \u015fiar\u0131 olan d\u00f6rt halifenin isimleri as\u0131l\u0131. T\u00fcrkiye\u2019deki camiler, b\u00fct\u00fcn \u0130slam \u00e2lemindeki camilerden daha temiz ve daha tertipli.\u00a0Bir de, Diy\u00e2net olmazsa her cami bir tar\u00eekat\u0131n, bir tekkenin, bir me\u015frebin eline ge\u00e7ebilir. Kimileri camilere \u015feyhinin resmini asmaya kalkabilir. Bir di\u011fer grup da zikir diye \u00e7alg\u0131, t\u00fcrk\u00fc \u00e7al\u0131p raks edip camileri oyun alan\u0131na \u00e7evirmeye kalkabilir.<\/p>\n Son devir \u0130slam \u00e2limlerinden Abdulhak\u00eem- i Arv\u00e2si hazretlerinin de buyurdu\u011fu gibi, \u201cArt\u0131k \u0130slam devleti hayaldir\u201d. Zaten kimse \u015feriat gelsin, \u0130slam devleti kurulsun da demiyor. \u0130nsan hak ve h\u00fcrriyetlerine ri\u00e2yet eden, inan\u00e7lara sayg\u0131l\u0131 hukuk devletlerine sahip \u00e7\u0131kmak gerektir.<\/p>\n \u0130ki ihtimal var: Ya (\u015fimdiki gibi) Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019deki b\u00fct\u00fcn inan\u00e7 sistemlerini devlet ad\u0131na id\u00e2re eden bir kurum olacak, ya da S\u00fcnn\u00ee-M\u00fcsl\u00fcman vatanda\u015flar ad\u0131na, S\u00fcnn\u00ee-M\u00fcsl\u00fcman vatanda\u015flar\u0131n diy\u00e2net i\u015flerini tanzim edecek.<\/p>\n E\u011fer ilki olacaksa, S\u00fcnn\u00eelik ak\u00eedesinin ne oldu\u011fu ve ibadetinin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi ile al\u00e2kal\u0131 h\u00fck\u00fcm vermesi, laik ve demokratik devlet ilkesiyle ba\u011fda\u015fmaz. Ayr\u0131ca, her ne kadar teoride Diy\u00e2net b\u00fct\u00fcn inan\u00e7lar\u0131 temsil ediyor olsa da; toplumsal alg\u0131da Diy\u00e2net denilince (S\u00fcnn\u00ee) \u0130slamiyet alg\u0131lanmakta. Mesel\u00e2, T\u00fcrkiye\u2019deki M\u00fbsev\u00ee ve Hristiyanlar, Diy\u00e2neti devletle m\u00fcnasebetlerde muhatap kurum kabul etseler de,\u00a0kendi ak\u00eedeleriyle al\u00e2kal\u0131 bir d\u00een\u00ee \u00fcst merci telakki etmiyorlar<\/strong>.<\/p>\n Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, siville\u015fmelidir. Devlet veya siyasi rejim ad\u0131na hareket etmemelidir. S\u00fcnn\u00ee-M\u00fcsl\u00fcman vatanda\u015flar ad\u0131na, yine S\u00fcnn\u00ee-M\u00fcsl\u00fcman vatanda\u015flar\u0131n diy\u00e2net i\u015flerini tanz\u00eem etmelidir.\u00a0S\u00fcnn\u00eeli\u011fin ne oldu\u011fu zaten a\u00e7\u0131k ve net bellidir. D\u00f6rt hak mezhebin (Hanef\u00ee, \u015eafi\u00ee, M\u00e2lik\u00ee ve Hanbel\u00ee) im\u00e2n ve ibadetle al\u00e2kal\u0131 b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmleri en ince tafs\u00eelat\u0131na kadar ortaya konulmu\u015f vaziyettedir.<\/strong><\/p>\n Diy\u00e2netin vaz\u00eefesi, devlet ad\u0131na hareket etmek de\u011fil; S\u00fcnn\u00ee-M\u00fcsl\u00fcmanlar ad\u0131na S\u00fcnn\u00eeli\u011fi her t\u00fcrl\u00fc tahrifat, bid\u2019at, reform ve h\u00fcc\u00fbmlara kar\u015f\u0131 muhafaza etmek olmal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n S\u00fcnn\u00eeler, devletlerine sad\u0131kt\u0131rlar. Devletleri u\u011fruna \u015feh\u00eed olmay\u0131 \u015feref bilirler. Sabreder, itimat ederler. Net\u00eecede, \u0130sl\u00e2miyetle \u015fereflendiklerinden beri, devletleriyle b\u00fct\u00fcnle\u015ferek ya\u015famaya al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. \u015eimdi de, sapla saman\u0131 birbirinden ay\u0131rabilecek fer\u00e2settedirler.<\/p>\n Bug\u00fcn devletimiz demokratik sistem \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f vaziyette. Devletini ve bayra\u011f\u0131n\u0131 seven S\u00fcnn\u00eeler, devletlerinin bu tercihlerine eyvallah demi\u015f durumdalar.<\/p>\n Ancak, inan\u00e7lar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan i\u00e7eriden ve d\u0131\u015far\u0131dan hamlelerden de bezmi\u015f vaziyetteler. D\u00een\u00ee ak\u00eedeleriyle alakal\u0131 en hassas meselelerin uluorta tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131ndan tak etmi\u015f vaziyetteler.<\/strong><\/p>\n D\u00f6rt hak mezhep neyimize yetmiyor? \u0130mam-\u0131 Rabbani, Abd\u00fclkadir-i Geyl\u00e2ni ve di\u011fer onca k\u0131ymetli \u00e2limlerden daha iyi mi anl\u0131yoruz d\u00eenimizi? \u0130tikad\u0131 sa\u011flam olan S\u00fcnn\u00eeler d\u00f6rt hak mezhepten birine g\u00f6re yaz\u0131lm\u0131\u015f \u0130lmihal kitaplar\u0131na g\u00f6re hayatlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekteler.\u00a0Sorar\u0131m size; teknolojik geli\u015fme, k\u00fcreselle\u015fme, modernite, Bat\u0131l\u0131la\u015fma, muas\u0131rla\u015fma\u2026 ve modern hayattaki hangi geli\u015fme onlar\u0131n bu d\u00f6rt hak mezhepten birine uyarak ya\u015famas\u0131na mani te\u015fkil etmi\u015f?<\/strong>\u00a0Ne bid\u2019at uydurmak, ne reform yapmak, ne mezhepleri bir kenara b\u0131rakmak ne de yepyeni i\u00e7tihatlar aramak zar\u00fbreti hissetmeden g\u00fcl gibi ya\u015famaktalar.\u00a0Peki; neden S\u00fcnn\u00eeli\u011fin esaslar\u0131 y\u0131llarca tart\u0131\u015fmalara malzeme olmakta? Neden hep mevzubahis S\u00fcnn\u00eelik olunca, reformdan, modern hayat\u0131n icaplar\u0131ndan, yenilik ve tecedd\u00fctten dem vurulmakta?<\/strong><\/p>\n Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, siville\u015ftirilirse hem devletin s\u0131rt\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir y\u00fck inmi\u015f olur, hem Diy\u00e2net b\u00fct\u00fcn dikkatini sadece S\u00fcnn\u00ee-\u0130slam inanc\u0131na teksif ederek daha \u00e7ok faydal\u0131 olur, hem de S\u00fcnn\u00ee-M\u00fcsl\u00fcmanlar kendilerine kar\u015f\u0131 neredeyse y\u00fczy\u0131ld\u0131r devem edegelen devrime muhatap olma psikolojisinden kurtulmu\u015f olurlar.<\/strong><\/p>\n T\u00fcrkiye\u2019nin 2023 y\u0131l\u0131 hedefi var, b\u00fcy\u00fck devlet olma iddias\u0131 var, mazlumlar\u0131n sesi ve adaletin sanca\u011f\u0131 olma d\u00e2v\u00e2s\u0131 var. Peki bunun manev\u00ee taraf\u0131nda bir \u015feyler yapmak gerekmiyor mu? Y\u00fcz k\u00fcsur bin personelli bir m\u00fcessese var, fakat m\u00e2neviy\u00e2tta kayda de\u011fer bir ilerleme yok. Hatta b\u00e2riz gerileme var.<\/p>\n Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki ihti\u015f\u00e2m\u0131 geri getirmek, Osmanl\u0131 d\u00f6nemindeki inanc\u0131n asl\u0131na sadakatle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. D\u00eenin zaman\u0131n \u015fartlar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015ftirilmesi de\u011fil; zaman\u0131n problemlerine \u00e7\u00f6z\u00fcm yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/strong><\/p>\n \u0130\u015fte bunun i\u00e7in, yeni d\u00f6nemde, Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, b\u00fct\u00fcn dikkatini Gaznelilere, Bab\u00fcrl\u00fclere, Sel\u00e7uklulara, Osmanl\u0131ya ve b\u00fct\u00fcn ecd\u00e2d\u0131m\u0131za zafer, muvaffakiyet, medeniyet ve cih\u00e2n h\u00e2kimiyeti arma\u011fan eden S\u00fcnn\u00ee-M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa teksif etmelidir.<\/strong><\/p>\n Devlet isterse, devletle inan\u00e7 gruplar\u0131 aras\u0131ndaki m\u00fcnasebetleri tanzim edecek bir ba\u015fka kurum ihdas eder. Demokrasi ve laiklik de sa\u011flamla\u015fm\u0131\u015f olur.<\/p>\n Madem bunun ad\u0131 laik ve demokratik sistem, o zaman hakk\u0131yla tatbik edilsin. Devlet her inanca e\u015fit mes\u00e2fesini korusun, fertlere ve gruplara inan\u00e7lar\u0131n\u0131n gere\u011fini yerine getirme f\u0131rsat\u0131 temin etsin. Bunu yaparken, elbette ki kendini de korusun.<\/p>\n D\u00eenine, inanc\u0131na ve k\u0131ymetlerine m\u00fcdahale edilmemesini talep etmek; her vatanda\u015f\u0131n en temel vatanda\u015fl\u0131k ve demokratik hakk\u0131.<\/strong>\u00a0Yani, demokratik k\u00e2ideler d\u00e2hilinde; \u201csivil\u201d haklar\u0131n kullan\u0131larak, inanc\u0131n\u0131 m\u00fcdafaa etmek, her vatanda\u015f\u0131n hakk\u0131d\u0131r. Laik sistem ve demokratik prensipler bunu \u00f6ng\u00f6rmekte. \u0130nsan haklar\u0131, sivil vatanda\u015fl\u0131k haklar\u0131 ve demokratik prensipler gibi arg\u00fcmanlarla yola \u00e7\u0131karak; \u201ckimse benim inanc\u0131ma kar\u0131\u015fmas\u0131n\u201d veya \u201ckimse benim inan\u00e7 sistemimin ne oldu\u011fu ve nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fi hususunda inan\u00e7 sistemim ad\u0131na ahkam kesemez\u201d denilmesi, hem devleti, hem de inan\u00e7 sistemlerini muhafaza edecektir.<\/p>\n Devletin insan haklar\u0131na, ifade h\u00fcrriyetine, demokratik prensiplere sayg\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi bir \u00fclkenin vatanda\u015f\u0131 oldu\u011fum i\u00e7in b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliyorum. E\u011fer zorbac\u0131, bask\u0131c\u0131 ve toleranss\u0131z bir \u00fclkede olsayd\u0131m zinh\u00e2r tek kelime yaz\u0131p \u00e7izemezdim.<\/strong><\/p>\n ——-<\/p>\n Ser\u00e2z\u00e2t.com’da; sadece Necip YILDIRIM’\u0131n \u015fiir ve makaleleri yer almaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. \u0130zinsiz kopyalanamaz ve ne\u015fredilemez.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Diy\u00e2net \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n bug\u00fcne kadar oynad\u0131\u011f\u0131 rol, d\u00f6rt cihetten paradoks te\u015fkil etmi\u015ftir: Birincisi devlet, ikincisi S\u00fcnn\u00eelik, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc cemaatler ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1989,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[],"class_list":["post-1988","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tahlil"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1988","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1988"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1988\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1989"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1988"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1988"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1988"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Diy\u00e2netin S\u00fcnn\u00ee M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in te\u015fkil etti\u011fi paradoks:<\/strong><\/h2>\n
\n\u2013 Hayat \u015fartlar\u0131 de\u011fi\u015fti, eski kal\u0131plarla ya\u015fanmaz, mezheplere l\u00fczum kalmad\u0131;
\n\u2013 \u0130\u00e7tihat kap\u0131lar\u0131 herkese a\u00e7\u0131kt\u0131r;
\n\u2013 \u0130l\u00e2hiyat fak\u00fcltesini bitiren ve hele doktoras\u0131n\u0131 da bitiren herkes m\u00fcctehittir;
\n\u2013 C\u00e2ferilik bir mezheptir; (Hanef\u00ee, \u015eafii, Maliki ve Hanbel\u00ee mezheplerinin yan\u0131nda be\u015finci mezhep.)
\n\u2013 Sandalyede namaz k\u0131lmak caizdir; (denirse; camiler kilise gibi s\u0131ralarla dolar.)
\n\u2013 Dinde reform yap\u0131lmal\u0131d\u0131r;
\n\u2013 Kur\u00e2n-\u0131 Kerim mealini okuman\u0131n hi\u00e7bir mahzuru yoktur;
\n\u2013 Tavuktan kurban olur;
\n\u2013 Kad\u0131nlar erkeklerle ayn\u0131 safta namaz k\u0131labilirler;
\n\u2013 Ezan, tabii insan sesiyle de\u011fil, hoparl\u00f6rle okunabilir;
\n\u2013 Takvimlerdeki namaz vakitleriyle oynan\u0131p imsaktan temkin vakti \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r
\n\u2013 ve saire<\/p>\nDiy\u00e2netin cemaatlerle al\u00e2kal\u0131 te\u015fkil etti\u011fi paradoks:<\/strong><\/h2>\n
Diy\u00e2netin fertlere y\u00f6nelik te\u015fkil etti\u011fi paradoks:<\/strong><\/h2>\n
\u00c7\u00f6z\u00fcm Teklifi<\/strong><\/h2>\n