Taliban hakk\u0131nda bana en \u00e7ok sorulan, \u201cTaliban\u2019\u0131n itikad\u0131 nedir?\u201d suali. Belli ki bu hususta ciddi bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 var.<\/p>\n\n\n\n
Bu mesele \u00fczerinde bir \u015feyler yazmak riskli. Pek \u00e7ok hassas m\u00fclahazalar\u0131 dikkate alarak bildiklerimi payla\u015fmaya gayret edece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n
Hamid Karzai\u2019in cumhurba\u015fkan\u0131 olmas\u0131ndan yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l ge\u00e7mi\u015fti. T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin d\u00fcnyaya ihracat\u0131 \u00fczerinde faaliyet g\u00f6steriyorduk. Ba\u015fka \u00fclkelere gitti\u011fim gibi, Afganistan’a da ticari g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapmak i\u00e7in gitmi\u015ftim. Bir hafta ila on g\u00fcn kadar kal\u0131p d\u00f6necektim. <\/p>\n\n\n\n
Taliban Kabil\u2019e sald\u0131rd\u0131. Havaliman\u0131 u\u00e7u\u015flara kapat\u0131ld\u0131. Silah sesleri yats\u0131 vakti ba\u015fl\u0131yor, tan yeri a\u011farana kadar devam ediyordu. \u015eiddetli \u00e7at\u0131\u015fmalar \u00fc\u00e7-be\u015f g\u00fcn sustuktan sonra tekrar n\u00fcksediyordu. Diken \u00fcst\u00fcndeydik. Kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z binada akrabalar\u0131m\u0131zdan \u00fc\u00e7 koruma vard\u0131. Fakat yedi-sekiz ki\u015fiye yetecek silah ve cephane yedekte bekliyordu. \u0130cab\u0131nda bizlere de bir Kala\u015fnikof ve bir \u015farj\u00f6r verilecekti. Sabahlara kadar uyuyam\u0131yorduk. S\u0131k s\u0131k o\u011flumun resmini \u00e7\u0131kar\u0131p bak\u0131yor, dualar ediyordum.<\/p>\n\n\n\n
D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz uzam\u0131\u015ft\u0131. Bir evrak i\u015fimizi halletmek i\u00e7in, cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 saray\u0131na gitmek durumunda kald\u0131m. \u00d6nceden ayarlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z orada \u00e7al\u0131\u015fan T\u00fcrkmenlerden biri d\u0131\u015f g\u00fcvenlikte kar\u015f\u0131lad\u0131 beni. Amerikan tanklar\u0131, z\u0131rhl\u0131 ara\u00e7lar\u0131 girip \u00e7\u0131k\u0131yordu. \u00dc\u00e7gen v\u00fccutlu, g\u00fcne\u015f g\u00f6zl\u00fckl\u00fc, Amerikal\u0131lara benzer \u00fcniformalar giymi\u015f askerler vard\u0131 ara\u00e7larda. Beni kar\u015f\u0131layan arkada\u015f, \u201cKarzai Bey\u2019in yak\u0131n korumalar\u0131n\u0131 Amerika\u2019da yeti\u015ftirdiler. Kaba etlerine \u00e7ip takm\u0131\u015flar, robot gibi olmu\u015f herifler,\u201d dedi bir askeri araca g\u00f6z ucuyla i\u015faret ederek.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fimizi halledecek olan ki\u015fi Penc\u015firliymi\u015f. Bekleme salonunda oturmam\u0131, i\u015fi bitince \u00e7a\u011f\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n
On dakika kadar ge\u00e7mi\u015fti ki yan\u0131ma \u00fc\u00e7 ki\u015fi gelip oturdu. Sa\u011f taraf\u0131ma oturan ki\u015fi bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6zbebeklerimin tam ortas\u0131na saplad\u0131 ve \u201cSiz ba\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k, sakals\u0131z, pantolonlu, m\u00fcsl\u00fcman bozuntusu vatan hainleri!\u201d dedi. <\/p>\n\n\n\n
G\u00f6zleri kan \u00e7ana\u011f\u0131 gibiydi. Sa\u00e7lar\u0131 kirli, ense t\u00fcyleri pasakl\u0131, sakallar\u0131 darmada\u011f\u0131n\u0131kt\u0131. G\u00f6zlerinin i\u00e7indeki \u00f6fke, nefret ve m\u00fcsamahas\u0131zl\u0131k ile samimiyet, safl\u0131k ve adanm\u0131\u015fl\u0131k ayn\u0131 tabloya vurulmu\u015f farkl\u0131 f\u0131r\u00e7a dokunu\u015flar\u0131 misali tek \u00e7ehrede resmedilmi\u015fti. Odalardaki memurlar sesini duysun diye, \u00f6zellikle i\u015fitilecek \u015fekilde konu\u015fuyordu. \u201cTaliban\u0131m,\u201d dedi\u011finde, esrarengiz bir karakter masal kitaplar\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p kar\u015f\u0131mda tecess\u00fcm etmi\u015f gibi vurulmu\u015fa d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcm.<\/p>\n\n\n\n
Biz de Afganistan\u2019da do\u011fmu\u015ftuk. Kendi kendime, \u201cBen Afganistanl\u0131ysam, bu nereli? Yok e\u011fer bu Afganistanl\u0131ysa o zaman ben nereliyim?\u201d diye sordum. \u00c7ok az s\u00fcren diyalo\u011fumuzu m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar h\u0131zl\u0131ca kesmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Agresifti. K\u00f6\u015feli ve keskin konu\u015fuyordu. Afganistan\u2019da de\u011fil de, \u00e7ok uzak bir diyarda \u00fcretilmi\u015f, yeti\u015ftirilmi\u015f ve programlanm\u0131\u015f bir robot gibiydi. <\/p>\n\n\n\n
Televizyon ve sosyal medyadan bak\u0131nca, hari\u00e7teki bir fenomeni tem\u00e2\u015f\u00e2 edersiniz. Ete kemi\u011fe b\u00fcr\u00fcn\u00fcp bir kar\u0131\u015f yak\u0131n\u0131n\u0131zda g\u00f6r\u00fcnce, durum \u00e7ok farkl\u0131 oluyor. <\/p>\n\n\n\n
Be\u015f c\u00fcmlesini dinledi\u011finizde, sonras\u0131nda a\u011fz\u0131ndan d\u00f6k\u00fclecek kelimelerin ne olabilece\u011fini \u00f6nceden tahmin edebilirsiniz. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde kar\u015f\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131m o zihniyetteki ki\u015filerle. K\u00f6rfez \u00fclkelerinde ve bilhassa Suudi Arabistan\u2019da daha \u00e7ok rastlars\u0131n\u0131z. <\/p>\n\n\n\n
Bir grubun hangi inan\u00e7 veya ideolojiye ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu anlaman\u0131n yolu, \u2018ne olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u2019 anlamaktan ge\u00e7er.<\/p>\n\n\n\n
S\u00fcnn\u00ee m\u00fcsl\u00fcman denilince akla ne gelir? Bu fakirin bildi\u011fi; Hanefi, \u015eafii, Maliki ve Hanbeli olmak \u00fczere d\u00f6rt hak mezhep vard\u0131r. Bu d\u00f6rt mezhep itikatta Ebu Mansur Mat\u00fcridi veya Eb\u00fcl-Hasan E\u015fari hazretlerini takip ederler. Bunun haricinde tarikatlar vard\u0131r. Nak\u015fibendilik, Kadirilik, Mevlevilik\u2026 gibi. Bizim bildi\u011fimiz, \u201chak yol<\/strong>\u201d, ana cadde bu \u00e7er\u00e7evedir. Bu \u00e7er\u00e7evenin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kabul etmeyen veya bu \u00e7er\u00e7eveye olmad\u0131k ilaveler yapanlar do\u011fru yoldan sapm\u0131\u015f oluyorlar.<\/p>\n\n\n\n \u00c2ciz\u00e2ne, n\u00e2\u00e7\u00eez\u00e2ne ve fak\u00eer\u00e2ne \u015f\u00f6yle bir husus m\u00fc\u015fahede ettim: Pek \u00e7ok bozuk grup ve cemaat \u201cBiz Hanefiyiz,\u201d derler. Bu bazen \u015eafii, Maliki veya Hanbeli \u015feklinde de kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131kabilir. S\u00f6ze \u201c\u0130mam- Azam hazretleri\u2026\u201d diye ba\u015flay\u0131p sonras\u0131nda hak yol \u00e7er\u00e7evesinin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmarlar. Bunlar\u0131n bulu\u015ftuklar\u0131 ortak payda, \u2018tasavvufu ink\u00e2r\u2019 noktas\u0131d\u0131r. \u0130\u015fte \u00f6l\u00e7\u00fc, miyar budur! <\/p>\n\n\n\n As\u0131rlar boyunca, Sel\u00e7uklular, Timurlular, Osmanl\u0131lar ve di\u011fer devlet ve devirlerde yukar\u0131da zikredilen hak yol takip edilmi\u015f. Afganistanl\u0131lar\u0131n kahir ekseriyetinin akidesi de Hanefi, Nak\u015fibendi ve Maturidi \u00fc\u00e7geni \u00fczerine in\u015fa edilegelmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n Ne yaz\u0131k ki; nesiller s\u00fcren sava\u015f neticesinde\n\u00e2limler katledilmi\u015f, pek \u00e7ok \u00e2rif ve \u015fuurlu insan hicrete zorlanm\u0131\u015f, tedrisat\nyerle bir olmu\u015f, kitaplar yak\u0131lm\u0131\u015f Afganistan\u2019da. Binaenaleyh, halk dinini\nlay\u0131k\u0131yla \u00f6\u011frenme imtiyaz\u0131ndan mahrum kalm\u0131\u015f. Bu durum, Taliban i\u00e7in m\u00fchim bir\nne\u015fv\u00fcnema ortam\u0131 bah\u015fediyor.<\/p>\n\n\n\n \u015eimdi Taliban\u2019a sempati duyan bir Afganistanl\u0131ya sorsan\u0131z, \u201cHanefi, Nak\u015fi, Maturidiyim!\u201d diyebilir. Ancak inan\u0131lacak baz\u0131 hususlarda veya amelle alakal\u0131 baz\u0131 detaylarda bu \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131na ta\u015fmakta oldu\u011fundan habersizdir. Zira, do\u011frusunu \u00f6\u011frenme f\u0131rsat ve ihtimali olmam\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n Netice itibariyle, Taliban\u2019\u0131n itikad\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in, mezkur \u2018hak yol\u2019 \u00e7er\u00e7evesinden ta\u015f\u0131p ta\u015fmad\u0131klar\u0131na bakmak icap etmektedir.<\/p>\n\n\n\n Di\u011fer \u0130\u00e7erikler:<\/strong><\/p>\n\n\n\n A\u011flamay\u0131 \u00d6zledim<\/a> (\u015eiir)<\/p>\n\n\n\n Annem…<\/a> (Kad\u0131na… ve anneye bir yaz\u0131…)<\/p>\n\n\n\n M\u00fckemmeliyet<\/a> (Herkes m\u00fckemmel olmak ister…)<\/p>\n\n\n\n Seni \u00d6zledi\u011fim Kadar <\/a>(\u015eiir)<\/p>\n\n\n\n \u00d6nyarg\u0131 ve Mike Tyson<\/a> (\u015eampiyon olmak…)<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n