{"id":2284,"date":"2021-08-19T14:03:36","date_gmt":"2021-08-19T14:03:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.serazat.com\/?p=2284"},"modified":"2021-08-19T14:03:36","modified_gmt":"2021-08-19T14:03:36","slug":"neden-taliban","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/neden-taliban\/","title":{"rendered":"Neden Taliban?"},"content":{"rendered":"\n<p>Taliban\u2019\u0131n zaferi, \u201cE\u015fref Gani\u2019nin ba\u015f\u0131nda\noldu\u011fu merkezi h\u00fck\u00fcmet kaybetti, Taliban kazand\u0131\u201d \u015feklinde sahnelenmeye\n\u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Fakat Taliban\u2019\u0131n Afganistan\u2019\u0131n tamam\u0131n\u0131 almas\u0131, Doha s\u00fcrecinde\nal\u0131nm\u0131\u015f kararlar\u0131n tatbikinden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p>ABD, \u0130ngiltere ve genel olarak Bat\u0131\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck\niki rakibi Rusya ve \u00c7in\u2019dir. Bu iki \u00fclkeye kar\u015f\u0131 izlenecek strateji ne olursa\nolsun, Afganistan kilit rol oynayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Peki ABD, \u0130ngiltere ve Bat\u0131l\u0131lar neden Asya\u2019n\u0131n\nortas\u0131na Taliban rejimini monte etmek istesinler?<\/p>\n\n\n\n<p>Taliban, k\u00f6k\u00fc Pakistan, dallar\u0131 Afganistan\u2019da\nolan bir \u00f6rg\u00fctt\u00fcr. Taliban, Afganistan ile Pakistan aras\u0131nda bir nevi organik\nk\u00f6pr\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r. Taliban\u2019\u0131n Afganistan\u2019da iktidarda olmas\u0131 demek, Pakistan\nve Afganistan\u2019\u0131n birlikte ve bir arada \u00c7in ve Rusya\u2019ya kar\u015f\u0131 bir tampon b\u00f6lge\ng\u00f6revi g\u00f6recek olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Afganistan tamam\u0131yla istikrarl\u0131 h\u00e2le gelir,\nPakistan\u2019la da iyi m\u00fcnasebet i\u00e7inde olursa, bu durum b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Cumhuriyetleri\ni\u00e7in muazzam bir f\u0131rsat bah\u015fedecektir. Afganistan ve Pakistan \u00fczerinden\nkolayl\u0131kla s\u0131cak denizlere ula\u015fabileceklerdir. Bu durum bilhassa enerji\nkaynaklar\u0131n\u0131n transferi i\u00e7in son derece ciddi ehemmiyet arz ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Emniyetli, istikrarl\u0131, m\u00fcreffeh bir Afganistan ve Pakistan, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Cumhuriyetlerini Rusya n\u00fcfuzundan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kurtaracakt\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n<p>Afganistan\u2019daki istikrar Rusya\u2019n\u0131n i\u015fine\ngelmez. <\/p>\n\n\n\n<p>Ku\u015fak-Yol Projesi kapsam\u0131nda, \u00c7in\u2019in de b\u00f6lgeye y\u00f6nelik planlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Enerji ve ticaret yollar\u0131n\u0131n Bat\u0131 ve dostlar\u0131n\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7mesi elbette ki \u00c7in&#8217;in menfaatlerine terstir. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Afganistan, Pakistan ve T\u00fcrk Cumhuriyetlerinin ABD\/Bat\u0131 kontrol\u00fcndeki tek bir potada bulu\u015fturulmas\u0131; Rusya, \u00c7in ve Hindistan\u2019\u0131 dengeler ve onlar\u0131n b\u00f6lgeyle ilgili stratejilerine \u00e7omak sokmak anlam\u0131na gelir. <\/p>\n\n\n\n<p>Bir ba\u015fka senaryo, Taliban ideolojisinin T\u00fcrk Cumhuriyetlerine, hatta \u00c7in ve Rusya\u2019ya ihra\u00e7 edilerek b\u00f6lgeyi istikrars\u0131z h\u00e2le getirmektir. \u00d6zbekistan ba\u015fta olmak \u00fczere, b\u00fct\u00fcn T\u00fcrk Cumhuriyetlerinde dini telakkisi Taliban\u2019la ayn\u0131 olan kitleler var. <\/p>\n\n\n\n<p>E\u015fref Gani, Hamid Karzai ve etraflar\u0131ndaki kadrolar\u0131n ABD\u2019de yeti\u015ftiklerini herkes bilir. Mevzubahis kadrolar\u0131n Pe\u015ftun k\u00f6kenli olmu\u015f olmalar\u0131 da bir tesad\u00fcf de\u011fildir. Taliban yetkilileriyle ve Pe\u015ftun a\u015firetlerle s\u0131k\u0131 irtibat i\u00e7indedirler. Bilhassa Zalmay Halilzad denilen \u00e2det\u00e2 kara kutu misali \u00e7al\u0131\u015fan Afganistan as\u0131ll\u0131 Amerikal\u0131 diplomat\u0131n s\u00fcre\u00e7teki rol\u00fcne dikkat etmek gerekir. <\/p>\n\n\n\n<p>Taliban Afganistan\u2019da zafer kazanmam\u0131\u015ft\u0131r.\nAfganistan Taliban\u2019a b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Taliban, global jeostratejik satran\u00e7\ntahtas\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bir piyondan ibarettir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015fta ABD ve \u0130ngiltere olmak \u00fczere, Bat\u0131 i\u00e7in Afganistan,\nTaliban\u2019a b\u0131rak\u0131lamayacak kadar m\u00fchimdir. <\/p>\n\n\n\n<p>Arkas\u0131nda ciddi bir dan\u0131\u015fman kadrosu olmadan,\nTaliban\u2019\u0131n bu noktaya ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 tasavvur edebilir misiniz?<\/p>\n\n\n\n<p>Taliban\u2019\u0131n finansal kaynaklar\u0131 nelerdir diye ara\u015ft\u0131r\u0131n. Madencilik, uyu\u015fturucu ticareti, (ayn\u0131 dini telakkiye sahip olanlar\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi) yard\u0131mlar ve benzeri kaynaklardan dem vurulur. Bu kaynaklarla m\u0131 yendi Taliban d\u00fcnyan\u0131n s\u00fcper g\u00fcc\u00fc ABD ve b\u00fct\u00fcn Bat\u0131l\u0131lar\u0131? Ka\u00e7 y\u0131ld\u0131r sava\u015f\u0131yorlar? Onca ki\u015fi, onca m\u00fchimmat! <\/p>\n\n\n\n<p>Cihan devleti olacaksan\u0131z, tez de antitez de sizin elinizde olacak. G\u00fcn\u00fcn ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re her ikisini de kullanabilmeniz gerekir. Taliban, d\u00fcne kadar ABD ve Bat\u0131\u2019n\u0131n Afganistan\u2019daki mevcudiyetini me\u015frula\u015ft\u0131r\u0131yordu. Bug\u00fcn ba\u015fka bir rol ifa etmekte. <\/p>\n\n\n\n<p>Taliban 2500 kadar ABD askerini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f? Peki\nka\u00e7 Afganistanl\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcklerini biliyor musunuz? Sadece ve sadece Hanefi-Maturidi-Nak\u015fibendi\noldu\u011fu i\u00e7in masum bir cami imam\u0131n\u0131 katlettiklerinin canl\u0131 \u015fahitleri var. <\/p>\n\n\n\n<p>Bu makaleyi global dengelere teksif etmek\nistemi\u015ftim. Fakat \u015fu hakikati zikretmeden ge\u00e7emeyece\u011fim: <\/p>\n\n\n\n<p>\u00dc\u00e7 defa Suudi Arabistan\u2019a seyahat ger\u00e7ekle\u015ftirdim. B\u00fct\u00fcn m\u00fchim \u015fehirlerini g\u00f6rme f\u0131rsat\u0131m oldu. Ayr\u0131ca, d\u00fcnyan\u0131n onlarca \u00fclkesindeki M\u00fcsl\u00fcmanlarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcp konu\u015fmu\u015flu\u011fum vard\u0131r. Suudi Arabistan rejimi, kendileriyle ayn\u0131 din\u00ee telakkiye sahip olmayanlara zinhar maddi yard\u0131mda bulunmazlar. Taliban&#8217;\u0131 da bu minval \u00fczere m\u00fclahaza edebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>Taliban\u2019\u0131 h\u00fck\u00fcmferma k\u0131lanlar, kiral\u0131k kalemler vas\u0131tas\u0131yla Taliban\u2019\u0131 \u015firin g\u00f6sterme propagandas\u0131 yapacaklard\u0131r. \u0130ran\u2019da \u0130slam devrimi olup Humeyni Paris\u2019ten \u0130ran\u2019a gelince, T\u00fcrkiye\u2019deki baz\u0131 temiz M\u00fcsl\u00fcmanlar heyecana kap\u0131l\u0131p \u0130ranl\u0131lara sempati duymu\u015flard\u0131. Temkinli olman\u0131z\u0131 tavsiye ederim. \u201cHelal olsun, ABD\u2019yi ma\u011flup ettiler,\u201d diye Taliban\u2019a sempati beslemek hata olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Taliban\u2019\u0131n k\u00f6kenlerinde Hanefilik oldu\u011fu cihetinde makaleler yaz\u0131p, T\u00fcrkiye\u2019dekilere pazarlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. K\u00f6kenleri nereye dayan\u0131rsa dayans\u0131n, tek temennimiz, tarihte say\u0131s\u0131z \u00e2lim ve evliya yeti\u015ftiren Afganistan\u2019da geleneksel Hanefi-Maturidi dini itikata zarar vermemeleridir. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<p><strong>Di\u011fer \u0130\u00e7erikler:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/aglamayi-ozledim\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">A\u011flamay\u0131 \u00d6zledim<\/a> (\u015eiir)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/annem\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Annem&#8230;<\/a> (Kad\u0131na&#8230; ve anneye bir yaz\u0131&#8230;)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/mukemmeliyet\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">M\u00fckemmeliyet<\/a> (Herkes m\u00fckemmel olmak ister&#8230;)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/seni-ozledigim-kadar\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Seni \u00d6zledi\u011fim Kadar <\/a>(\u015eiir)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/onyargi-ve-mike-tyson\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00d6nyarg\u0131 ve Mike Tyson<\/a> (\u015eampiyon olmak&#8230;)<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/masal-yildizi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Masal Y\u0131ld\u0131z\u0131<\/a> (\u015eiir)<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ser\u00e2z\u00e2t.com&#8217;da sadece Necip YILDIRIM&#8217;\u0131n \u015fiir ve makaleleri yer almaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. \u0130zinsiz kopyalanamaz ve ne\u015fredilemez.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Taliban y\u00f6netimi Afganistan&#8217;da kal\u0131c\u0131 olabilecek mi? Afganistan&#8217;\u0131n sosyal dinamikleri Taliban rejimine m\u00fcsait mi? Afganistan&#8217;da istikrar m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Taliban&#8217;\u0131n ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2286,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[94,95,96,97,98,99,103],"class_list":["post-2284","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tahlil","tag-afganistan","tag-afganistan-ic-dinamikleri-ve-taliban","tag-afganistan-idaresi","tag-afganistan-sosyal-yapisi-ve-taliban","tag-taliban","tag-taliban-basarili-olabilecek-mi-taliban-icindeki-bolunmeler","tag-taliban-yonetimi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2284","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2284"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2284\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2284"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2284"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2284"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}