{"id":3151,"date":"2022-09-23T12:15:08","date_gmt":"2022-09-23T12:15:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.serazat.com\/?p=3151"},"modified":"2022-09-23T12:15:08","modified_gmt":"2022-09-23T12:15:08","slug":"taliban-yikacak-sosyal-paradoks","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/taliban-yikacak-sosyal-paradoks\/","title":{"rendered":"Taliban&#8217;\u0131 Y\u0131kacak Sosyal Paradoks"},"content":{"rendered":"\n<p>Son k\u0131rk y\u0131ldan beri Afganistan\u2019dan d\u00fcnyaya g\u00f6\u00e7 var. Vatanlar\u0131n\u0131 terk edenler Avrupa, ABD, Kanada, Avustralya ve d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f vaziyetteler. Ekseriyeti yerle\u015ftikleri devletlerin vatanda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 alan ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ku\u015fak torunlar\u0131 d\u00fcnyaya gelen, h\u00e2li vakti yerinde kimselerdir. M\u00fclteci stat\u00fcs\u00fcnde veya ka\u00e7ak olarak farkl\u0131 \u00fclkelerde bulunanlarla beraber <strong>Afganistan diasporas\u0131n\u0131n on be\u015f milyona yak\u0131n oldu\u011fu tahmin ediliyor<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p>Aile ba\u011flar\u0131 kuvvetli Afganistanl\u0131lar memleketlerindeki akrabalar\u0131yla irtibatlar\u0131n\u0131 hi\u00e7bir zaman koparmam\u0131\u015flard\u0131r. Teknolojinin de verdi\u011fi imkanlarla, milyonlarca Afganistanl\u0131, \u00fclkelerindeki sevdikleriyle s\u0131k\u0131 temas i\u00e7indedirler. Ayn\u0131 zamanda kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 bankac\u0131l\u0131k sistemi olan &#8220;havaleciler&#8221; vas\u0131tas\u0131yla memleketlerine para g\u00f6ndermektedirler.<\/p>\n\n\n\n<p>Zihinleri d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcyle anl\u0131k olarak senkronize olacak \u015fekilde ya\u015fayan bir toplumun Taliban&#8217;\u0131n sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 <strong>halk\u0131 kontrol etme plan\u0131n\u0131 bozucu<\/strong> tesiri vard\u0131r. G\u00f6z\u00fc a\u00e7\u0131k insanlar\u0131 uzun s\u00fcre belli baz\u0131 kal\u0131plar i\u00e7inde hapsetmek Taliban i\u00e7in zor olacakt\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Din\u00ee telakki bak\u0131m\u0131ndan Taliban\u2019a mesafeli yakla\u015fan Afganistan halk\u0131n\u0131n seve seve itaatk\u00e2r davrand\u0131klar\u0131n\u0131 varsaymak yanl\u0131\u015f olacakt\u0131r. A\u00e7\u0131\u011fa vurulmasa da, toplumsal kazan alttan alttan kaynamaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Taliban saflar\u0131nda sava\u015fan herkesi de Taliban ideolojisine s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131 ba\u011fl\u0131 bulunan neferler telakki etmek do\u011fru de\u011fildir.<\/strong> \u00d6\u011fretmen maa\u015flar\u0131 125 dolar civar\u0131nda oldu\u011fu zamanlarda, Taliban b\u00fcnyesine kat\u0131lan sava\u015f\u00e7\u0131lara 200 dolar civar\u0131nda ayl\u0131k ba\u011flamaktayd\u0131. \u0130\u015fsizli\u011fin had safhalarda oldu\u011fu k\u0131rsal kesimlerden &#8216;y\u00fcksek maa\u015f alma&#8217; saikiyle Taliban\u2019a i\u015ftirak edenler az\u0131msanmayacak seviyelerdedir. Yani, aidiyet hissinden ziyade, ge\u00e7im mecburiyetinden dolay\u0131 Taliban\u2019a kat\u0131lanlar \u00e7oktur. Taliban gerekli finansman\u0131 temin edemedi\u011fi takdirde, silah alt\u0131na tutacak adam bulmakta zorlanacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Taliban\u2019\u0131n Afganistan\u2019\u0131n bir\u00e7ok yerinde h\u0131zl\u0131 \u015fekilde ilerlemesinin <strong>kendi i\u00e7inde paradoks te\u015fkil eden iki sosyolojik sebebi var<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Birincisi<\/strong>, Taliban 1996 y\u0131l\u0131nda idareyi eline ald\u0131\u011f\u0131nda, Afganistan\u2019da h\u00fck\u00fcmferma k\u0131lmak istedi\u011fi d\u00fczeni son derece keskin, sert ve kanl\u0131 \u015fekilde uygulamaya ge\u00e7irmi\u015fti. Bu ise, toplumsal haf\u0131zada Taliban\u2019dan \u201ckorkma\u201d fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc her zaman diri tutmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130kincisi<\/strong>, Taliban\u2019\u0131n savundu\u011fu de\u011ferlere samimiyetle ba\u011fl\u0131 olan Taliban i\u00e7indeki \u015fuurlu karar vericilerin r\u00fc\u015fvet, soygun, hara\u00e7 gibi haks\u0131z kazan\u00e7 yollar\u0131na tevess\u00fcl etmediklerine halk \u015fahit olmu\u015ftur. \u015e\u00f6yle ki; Taliban yetkililerinin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc meseleyi (adam kay\u0131rmadan, e\u011fip b\u00fckmeden) belli hukuki prensiplere g\u00f6re \u00e7\u00f6zd\u00fcklerini halk m\u00fc\u015fahede etmi\u015ftir. Bu ise halk\u0131n r\u00fc\u015fvet\u00e7ilik ve yolsuzluklar\u0131n had safhada oldu\u011fu Bat\u0131 destekli Afganistan devlet mensuplar\u0131ndan daha \u00e7ok Taliban komutanlar\u0131na itibar etmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Taliban\u2019\u0131n zaman i\u00e7inde kazand\u0131\u011f\u0131 bu \u201c<strong>korkutuculuk<\/strong>\u201d ve \u201c<strong>muteberlik<\/strong>\u201d unsurlar\u0131n\u0131n birle\u015ferek paradoksal olarak Taliban\u2019a bir nevi karizma, prestij ve n\u00fcfuz kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi, f\u0131rsat\u00e7\u0131lar\u0131n g\u00f6z\u00fcnden ka\u00e7mam\u0131\u015ft\u0131r. \u201cTaliban\u2019\u0131m,\u201d demenin insanlarda bir korku ve sayg\u0131 telkin etti\u011fini g\u00f6renler, Taliban hareketine dahil olup hem Taliban\u2019\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 imkanlar\u0131 sonuna kadar kullanm\u0131\u015f, hem de Talibanl\u0131k kimli\u011fine dayanarak halk aleyhine kendi sahalar\u0131n\u0131 geni\u015fletmekten geriye durmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Netice olarak, Taliban\u2019\u0131n y\u00fckselip yay\u0131lmas\u0131na sebep olan da, i\u00e7ten i\u00e7e \u00e7\u00fcr\u00fcmesine yol a\u00e7an da bu \u201ckorkutuculuk\u201d ve \u201cmuteberlik\u201d paradoksu olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Afganistan&#8217;\u0131n gelece\u011finin \u015fekillenmesinde, toplumsal dinamikler de en az d\u0131\u015f mihraklar kadar tayin edici olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\" \/>\n\n\n\n<p>Di\u011fer muhtev\u00e2:<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/dava-ehline-sesleniyorum\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">D\u00e2v\u00e2 Ehline Sesleniyorum<\/a><br><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/zincirleri-kirmak\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Zincirleri K\u0131rmak<\/a><br><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/seyyid-ahmet-arvasi-uzerine-bir-deneme\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Seyyid Ahmet Arvas\u00ee \u00dczerine<\/a><br><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/araplarin-talihsizligi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Araplar\u0131n Talihsizli\u011fi<\/a><br><a href=\"https:\/\/www.serazat.com\/tr\/ruya-goren-dilsiz\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">R\u00fcya G\u00f6ren Dilsiz<\/a><br>&#8212;-<br><br><strong>Ser\u00e2z\u00e2t.com\u2019da; sadece Necip YILDIRIM\u2019\u0131n \u015fiir ve makaleleri yer almaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. \u0130zinsiz kopyalanamaz ve ne\u015fredilemez.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Afganistan&#8217;\u0131n gelece\u011finin \u015fekillenmesinde, toplumsal dinamikler de en az d\u0131\u015f mihraklar kadar tayin edici olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3170,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[16],"tags":[94,95,96,97,98,99,103],"class_list":["post-3151","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tahlil","tag-afganistan","tag-afganistan-ic-dinamikleri-ve-taliban","tag-afganistan-idaresi","tag-afganistan-sosyal-yapisi-ve-taliban","tag-taliban","tag-taliban-basarili-olabilecek-mi-taliban-icindeki-bolunmeler","tag-taliban-yonetimi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3151","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3151"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3151\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3151"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3151"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3151"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}