Modern zamanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck safsatas\u0131: Renkler ve zevkler tart\u0131\u015f\u0131lmaz!<\/p>\n
Osmanl\u0131\u2019da halk; avam ve havas olarak kabaca ikiye ayr\u0131l\u0131yordu. Havas, bilhassa saray ve \u00e7evresinde geli\u015fen zevkiyle, esteti\u011fiyle, bilgisi ve irfan\u0131yla rafine edilmi\u015f kimselerden m\u00fcte\u015fekkildi. \u0130mparatorlu\u011fun \u00e7e\u015fitli alt merkezlerindeki sanat, marifet ve edebiyat \u00e7evrelerinde yanan me\u015f\u00e2leler bu m\u00fcnevverler taraf\u0131ndan tutu\u015fturulmaktayd\u0131.<\/p>\n
Bir de, \u00e7oban\u0131yla, \u00e7ift\u00e7isiyle, esnaf\u0131yla, zanaatk\u00e2rlar\u0131yla avam vard\u0131. Osmanl\u0131\u2019daki avam, kara cahil kimseler de\u011fildi. Bug\u00fcn oldu\u011fu gibi herkes \u00f6nl\u00fck ve \u00fcniforma giydirilerek mecburi e\u011fitime tabi tutulmuyordu belki, ama havasa intisap etme yolu herkese a\u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Her hal\u00fck\u00e2rda, insanl\u0131\u011fa mal olacak seviyede eserler \u00e7\u0131karacak \u00fcst seviyedeki kimselerle avam aras\u0131nda ciddi bir fark vard\u0131. \u0130smine havas dedi\u011fimiz kesim, y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k k\u00fclt\u00fcrel birikimden damlayan \u00f6z\u00fc olu\u015fturmaktayd\u0131. B\u00fct\u00fcn bir medeniyet; bilgide, ahlakta, edebiyatta, sanatta ve pek \u00e7ok ba\u015fka cihetlerde \u00fcst\u00fcn bir idrak ve irfan seviyesine sahip bu kimselerde tecess\u00fcm etmi\u015fti. Elbette ki, toplumdaki her ferdin bu hususiyette olmas\u0131 beklenemezdi.<\/p>\n
Frans\u0131z \u0130htil\u00e2li patlak verdi. Bir anda mill\u00eele\u015fme ba\u015flad\u0131. Her \u015fey belirli toprak par\u00e7as\u0131n\u0131n i\u00e7ine g\u00f6re \u015fekillenmeye ba\u015fland\u0131. \u0130drak, \u015fuur, dava, sanat, edebiyat\u2026 Ve irfan belli s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde hayat bulmak durumundayd\u0131.<\/p>\n
Son iki as\u0131rda, ya\u015fanan en deh\u015fet verici de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerden birisi \u015fudur: \u015eahs\u0131nda bir medeniyeti tecess\u00fcm ettiren m\u00fcnevver havas gitti; yerine ise, sadece \u201culusal\u201d k\u0131ymetleri \u015fahs\u0131nda tecess\u00fcm ettirmeye \u00e7al\u0131\u015fan bir \u201celit\u201d kesim geldi.<\/p>\n
Kaybolanlar; co\u011frafi olarak, kendini Osmanl\u0131 topraklar\u0131ndan bile \u00f6telerden mesul tutan bir idrakin temsilcileriydi. Savunduklar\u0131 de\u011ferler, cihan\u015f\u00fcmuld\u00fc. Hudutlarla, milliyetle, lisanla ve renklerle kelep\u00e7elenmemi\u015flerdi.<\/p>\n
Bizde de bir ihtilal yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Gen\u00e7 cumhuriyet, halk\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek istiyordu. K\u00f6y Enstit\u00fcleri, Tevhid-i Tedrisat, Dil Devrimi, Harf \u0130nk\u0131l\u00e2b\u0131\u2026 Netice: \u0130rfan seviyesi d\u00fcmd\u00fcz olmu\u015ftu. \u00c7ukurlar doldurulmu\u015f, t\u00fcmsekler kaz\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Bu ihtilal, her \u015feyi o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131na g\u00f6re yeniden tersim etmek mecburiyetindeydi. Yeni bir elit kesim meydana getirmek de bunlar\u0131n aras\u0131nda yer al\u0131yordu. Yani Cumhuriyetin de kendine g\u00f6re bir \u201chavas\u201d z\u00fcmresi olmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n
H\u00e2keza bu hedefe ula\u015f\u0131ld\u0131 ve irfan\u0131n\u0131 Cumhuriyetin s\u0131n\u0131rlar\u0131yla s\u0131n\u0131rland\u0131rm\u0131\u015f bir elit kesim t\u00fcretildi. Bir zamanlar\u0131n havas mertebesine \u00e7\u0131k\u0131lamazd\u0131. Zaten istenen de bu de\u011fildi. Yenilikler kitlelere anlat\u0131lmal\u0131 ve kabul ettirilmeliydi. Onun i\u00e7in, her \u015fey \u201csadele\u015fmeliydi\u201d: Dil, tarih, edebiyat, sanat\u2026 Ve en \u00f6nemlisi de havas. Eski m\u00fcnevverlerin yerini yeni \u201cayd\u0131n\u201dlar alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
\u0130stisnalar\u0131 olmakla beraber, bu tarife uyan bir ayd\u0131n z\u00fcmresiyle gelindi bug\u00fcnlere. \u0130ki as\u0131r kadar evvel, d\u00fcz yaz\u0131n\u0131n i\u00e7ine koymaktan hay\u00e2 edecekleri sat\u0131rlar\u0131 \u015fiir diye kitaplar\u0131na yazan zevatt\u0131 bunlar. Edebiyat, sinema, tiyatro, ne\u015friyat ve bilahare irfan\u2026 \u0130drak ve esteti\u011fimizi besleyen b\u00fct\u00fcn kaynaklar bu kesimin elindeydi. En b\u00fcy\u00fck meziyeti \u201cBat\u0131y\u0131 taklit\u201d etmek olmu\u015ftu. Ama gidenlerin b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 bo\u015fluk o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki; hi\u00e7bir taklit geriye kalan irfan bo\u015flu\u011funu dolduramazd\u0131.<\/p>\n
Gelelim bug\u00fcne\u2026 E\u011fer cihan\u015f\u00fcmul olma iddias\u0131ndaysan\u0131z;, cihan seviyesinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeniz gerekmez mi? Madem ki \u201cYarad\u0131lan\u0131 Yaradandan \u00f6t\u00fcr\u00fc\u2026\u201d; \u00f6yleyse co\u011frafya neden idrakinize, esteti\u011finize, sanat\u0131n\u0131za, tefekk\u00fcr\u00fcn\u00fcze ve irfan\u0131n\u0131za gem vursun?<\/p>\n
Herkes her \u015feyi anlamak mecburiyetinde de\u011fil. Avam seviyesine indirilen bir irfan ne \u00f6l\u00e7\u00fcde bir cihan devletine kifayet edecek fikr\u00ee ufuklar a\u00e7abilir? Osmanl\u0131 bu cihetten de ciddi bak\u0131mdan tetkik edilmeli. Frans\u0131z \u0130htil\u00e2linden beri bir millile\u015fme s\u00fcreci ya\u015f\u0131yoruz. Millile\u015fme yani, yavanla\u015fma. Bir toplumda herkesin ayn\u0131 bilgi, estetik, ahlak ve idrak seviyesine sahip olmas\u0131 beklenebilir mi?<\/p>\n
Yeni kadrolara ihtiyac\u0131m\u0131z var. \u201cCumhuriyet tarihinde ya\u015fayan\u201d \u015fairlerin Sultan\u0131 Necip Faz\u0131l K\u0131sak\u00fcrek\u2019in i\u015faret etti\u011fi \u201cKehke\u015fanlara ka\u00e7m\u0131\u015f eski g\u00fcne\u015fleri\u201d en az\u0131ndan anlamaya gayret eden m\u00fcnevverlere. \u0130hracat trilyon dolara ula\u015fs\u0131n, cari a\u00e7\u0131k s\u0131f\u0131r olsun, d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn devletlerde el\u00e7ilikler a\u00e7\u0131ls\u0131n, sporda \u00e7ok say\u0131da madalyalar al\u0131ns\u0131n\u2026 2023 ve 2071 hedeflerini bir de \u201c\u0130rfan\u201d noktas\u0131ndan ele almak mecburiyetindeyiz. \u0130rfan, bir medeniyetin idrak, \u015fuur ve m\u00fctalaa kabiliyetidir.<\/p>\n
\u201cRenkler ve zevkler\u201d d\u00e2hil, g\u00fcd\u00fck olan ne varsa tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131.<\/p>\n
——-<\/p>\n
Ser\u00e2z\u00e2t.com’da; sadece Necip YILDIRIM’\u0131n \u015fiir ve makaleleri yer almaktad\u0131r. B\u00fct\u00fcn haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r. \u0130zinsiz kopyalanamaz ve ne\u015fredilemez.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Modern zamanlar\u0131n en b\u00fcy\u00fck safsatas\u0131: Renkler ve zevkler tart\u0131\u015f\u0131lmaz! Osmanl\u0131\u2019da halk; avam ve havas olarak kabaca ikiye ayr\u0131l\u0131yordu. Havas, bilhassa<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1454,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[],"class_list":["post-7117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-deneme-yazilari-ahmed-necip-yildirim-denemeler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7117\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.necipyildirim.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}